11ος αιώνας · κατά την παράδοση 1080
Η Ιερά Μονή Κύκκου βρίσκεται ψηλά στα βουνά του Τροόδους. Η ίδρυσή της τοποθετείται κατά την παράδοση στα τέλη του 11ου αιώνα και συνδέεται με τον ερημίτη Ησαΐα.
Σύμφωνα με τη μοναστηριακή παράδοση, ο διοικητής Μανουήλ Βουτομίτης και ο αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός βοήθησαν να μεταφερθεί στην Κύπρο μια θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, την οποία η παράδοση αποδίδει στον Απόστολο Λουκά. Η αφήγηση μιλά για το όνειρο του αυτοκράτορα και για τη λιτανεία με την οποία οι κάτοικοι υποδέχθηκαν την εικόνα.
Η εικόνα επέζησε από πολλές πυρκαγιές και σήμερα καλύπτεται από αργυρή επένδυση και πέπλο. Παρατηρούμε τη θέση της στο τέμπλο, τα κανδήλια, τα ψηφιδωτά στις στοές του μοναστηριού και το μουσείο, όπου φυλάσσονται εικόνες, χειρόγραφα, εκκλησιαστικά αντικείμενα και αρχαιολογικά ευρήματα.
Ο Κύκκος είναι ένα από τα γνωστότερα και πλουσιότερα μοναστήρια του νησιού. Σε μικρή απόσταση, στον Θρονί, βρίσκεται ο τάφος του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄.












