
Το ειδώλιο του Πωμού: σταυρόσχημο ειδώλιο της Χαλκολιθικής περιόδου
Το σταυρόσχημο ειδώλιο από πικρόλιθο φυλάσσεται στο Κυπριακό Μουσείο και απεικονίζεται στα κυπριακά κέρματα του 1 και των 2 ευρώ.
Τόποι
Ιστορικοί τόποι, οικογενειακές διαδρομές, φωτογραφίες του έργου και προσεκτικά τεκμηριωμένες ιστορίες για την Κύπρο.

Το σταυρόσχημο ειδώλιο από πικρόλιθο φυλάσσεται στο Κυπριακό Μουσείο και απεικονίζεται στα κυπριακά κέρματα του 1 και των 2 ευρώ.

Η πρωιμότερη αρχιτεκτονική του νησιού αντιπροσωπεύεται από κυκλικές κατοικίες, ενώ δίπλα στις ανασκαφές μπορεί κανείς να δει ανακατασκευές αρχαίων σπιτιών.
Εντάσσουμε την Τέντα ως δεύτερο βασικό σταθμό για τη Νεολιθική περίοδο: το χαρακτηριστικό σύγχρονο στέγαστρο κάνει τον αρχαιολογικό χώρο αμέσως αναγνωρίσιμο.
Προτείνουμε να αρχίζει ή να ολοκληρώνεται το ιστορικό ταξίδι στο κύριο αρχαιολογικό μουσείο του νησιού, όπου οι χωριστοί χώροι ενώνονται σε μία ενιαία χρονολογική γραμμή.

Αντιμετωπίζουμε τη Χοιροκοιτία ως ξεχωριστό σταθμό, επειδή είναι ένας από τους καλύτερους χώρους του νησιού για να φανταστεί κανείς την καθημερινή ζωή των πρώτων γεωργικών κοινοτήτων.

Το ημιυπόγειο μουσείο στο ακρωτήριο Μάα αφηγείται την ιστορία ενός μυκηναϊκού οικισμού και παρουσιάζει ασυνήθιστα δείγματα πρώιμης γραφής.

Η κυπρομινωική γραφή είναι γνωστή από σημεία πάνω σε πηλό, μέταλλο και άλλα αντικείμενα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, αλλά δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί με βεβαιότητα.

Εντάσσουμε το μουσείο ως συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη Χοιροκοιτία, την Τέντα, το Κίτιον και τον οικισμό της Εποχής του Χαλκού κοντά στην αλυκή.

Εντάσσουμε τους αρχαιολογικούς χώρους του Κιτίου, ώστε η πόλη να φαίνεται όχι μόνο μέσα σε μια μουσειακή προθήκη αλλά και στον σύγχρονο πολεοδομικό ιστό της Λάρνακας.

Διαχωρίζουμε τον οικισμό της Εποχής του Χαλκού από το πολύ μεταγενέστερο μουσουλμανικό τέμενος: στο ίδιο γεωγραφικό σημείο συνυπάρχουν εντελώς διαφορετικές εποχές.

Εντάσσουμε την Έγκωμη επειδή χωρίς αυτήν είναι δύσκολο να αντιληφθούμε την Κύπρο ως σημαντικό κέντρο του εμπορίου χαλκού κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού.

Ο εκπαιδευτικός χάρτης συγκεντρώνει δώδεκα κύρια βασίλεια της Αρχαϊκής και Κλασικής Κύπρου και βοηθά στη σύγκριση παράκτιων και μεσόγειων κέντρων.

Τα κατάλοιπα του ιερού, ο σκοτεινός λατρευτικός λίθος και τα ψηφιδωτά δάπεδα συνδέουν τον χώρο με αρχαίες λατρείες της μητέρας θεάς, της Αστάρτης και της Αφροδίτης.

Επιγραφές σε πέτρα, μέταλλο και κεραμική δείχνουν πώς διαφορετικά συστήματα γραφής συνυπήρχαν στο νησί.

Η αρχαία πόλη κοντά στο σημερινό Δάλι συνδέεται με την Αφροδίτη, τη φοινικική επιρροή και σημαντικά δίγλωσσα ευρήματα.

Ένας λίθος του μουσείου προσφέρει αφορμή για να γνωρίσουμε τα είκοσι δύο σημεία του φοινικικού αλφαβήτου και την επίδρασή του σε άλλες γραφές.

Μεγάλο μέρος της αρχαίας πόλης παραμένει κάτω από το σύγχρονο χωριό και το μοναστήρι, ενώ οι ανασκαμμένοι τάφοι αποκαλύπτουν μνημειακή αρχιτεκτονική.

Η πόλη στον γκρεμό πάνω από τη θάλασσα διατηρεί θέατρο, επαύλεις και σύνθετα ψηφιδωτά δάπεδα με αρχαίες ελληνικές επιγραφές.

Τρία σύντομα κεφάλαια συνδέουν τους θρύλους της Αμαθούντας, το φοινικικό παρελθόν του Κιτίου και τα μεταλλεία χαλκού του Μαρίου.

Αντιμετωπίζουμε την Αμαθούντα ως ξεχωριστό σταθμό, επειδή η πόλη συνδέει τον μύθο της Αριάδνης, τη λατρεία της Αφροδίτης, τη φοινικική επιρροή και μνημεία της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου.
Εντάσσουμε το μουσείο ώστε οι σύντομες πληροφορίες για το Μάριον να μετατραπούν σε ολοκληρωμένο σταθμό στη βορειοδυτική Κύπρο.

Εντάσσουμε τη Σαλαμίνα ως μία από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις του νησιού και ως τόπο όπου η ιστορία των πόλεων-βασιλείων συνεχίζεται στη Ρωμαϊκή και την παλαιοχριστιανική περίοδο.

Εντάσσουμε τους Σόλους ώστε ο χάρτης των πόλεων-βασιλείων να μην περιορίζεται μόνο στους χώρους που είναι ευκολότερο να επισκεφθεί κανείς από τον νότο.

Η ίδρυση του νέου λιμανιού, οι μνημειακοί τάφοι και ο μεταγενέστερος ρόλος της Πάφου ως πρωτεύουσας του νησιού.

Η προσωπική μας επιλογή: αγγεία σε σχήμα μερών του ανθρώπινου σώματος, τα οποία χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι γιατροί ως θερμοφόρες.

Οι ρωμαϊκές επαύλεις είναι γνωστές για τις παραστάσεις του Θησέα και του Διονύσου και για τις σύνθετες γεωμετρικές συνθέσεις.

Ενώνουμε τα ψηφιδωτά, το ωδείο, την αγορά και άλλα μνημεία σε μία ενιαία διαδρομή στη Νέα Πάφο.

Εντάσσουμε αυτό το μικρό μουσείο επειδή, μετά την περιήγηση ανάμεσα στα μεγάλα ερείπια, παρουσιάζει τα αντικείμενα του Κουρίου σε ανθρώπινη κλίμακα.

Συνδυάζουμε το ιερό με το Κούριον: η πόλη και το ιερό τοπίο εξηγούν το ένα το άλλο.

Στην Πάφο συνδέουμε την αρχαία πόλη με την αφήγηση για τον Παύλο, τον Βαρνάβα και τη μεταστροφή του ανθύπατου Σεργίου Παύλου.

Η ανασκαμμένη βασιλική βόρεια της Πάφου διατηρεί μεγάλα τμήματα ψηφιδωτών δαπέδων.

Στους πρόποδες του λόφου του Κουρίου συναντήσαμε ένα παλαιοχριστιανικό συγκρότημα που δεν υπήρχε στην τότε περιγραφή μας για τον χώρο.

Στο Κίτι είδαμε ένα από τα σπανιότερα παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά σύνολα του νησιού: την Παναγία με το Βρέφος ανάμεσα στους αρχαγγέλους.
Αυτό το σύντομο μουσειακό κεφάλαιο επισημαίνει τα ψηφιδωτά από τη Λυθράγκωμη, μια εικόνα του 6ου αιώνα και μια αμφιπρόσωπη εικόνα της Αγίας Μαρίνας, της οποίας η παλαιότερη όψη χρονολογείται στον 8ο αιώνα.

Το σημαντικότερο μοναστήρι της οικογενειακής μας διαδρομής συνδέεται με την παράδοση μιας θαυματουργής εικόνας, με επανειλημμένες πυρκαγιές και με πλούσια μουσειακή συλλογή.

Το σπήλαιο του ερημίτη, τα λαξευμένα στον βράχο κελιά και οι τοιχογραφίες αφηγούνται την ιστορία ενός από τους γνωστότερους μεσαιωνικούς συγγραφείς της Κύπρου.

Ο στενός ορεινός δρόμος, η αυτοκρατορική προστασία και η εικόνα της Παναγίας Μαχαιριώτισσας έκαναν αυτή την εκδρομή μία από τις πιο προσωπικές στο οικογενειακό μας αρχείο.

Η μονή κοντά στην αρχαία Ταμασσό συνδέεται με έναν μαθητή των Αποστόλων Παύλου και Βαρνάβα.

Πολλές παραδόσεις εξηγούν την ονομασία της μονής, από Γερμανούς μοναχούς έως την ιστορία του Σουλεϊμάν και του φιδιού.

Η ονομασία «Μεσαπόταμος» εξηγείται από τη θέση της μονής ανάμεσα σε δύο ποταμούς, στα βουνά κοντά στις Πάνω Πλάτρες.

Αρχαίος ναός με τοιχογραφίες, αναστηλωμένα κελιά, θησαυρός νομισμάτων και αγίασμα πάνω από τον ποταμό Κούρη.

Το μακρύ πέτρινο κτίριο δίπλα στον δρόμο θυμίζει την αποκατάσταση μιας εγκαταλελειμμένης μονής τον 20ό αιώνα.

Ένας στενός δρόμος οδηγεί στη μονή, η ιστορία της οποίας συνδέεται με μια εικόνα που κρύφτηκε την εποχή της Εικονομαχίας.

Εντάσσουμε το μουσείο ως χώρο όπου μπορεί κανείς να δει εικόνες, τοιχογραφίες και επαναπατρισμένα τμήματα ψηφιδωτών χωρίς μακρά ορεινή διαδρομή.

Επισκεφθήκαμε το συγκρότημα κοντά στη Σαλαμίνα και εξετάζουμε μαζί τον ναό, το μουσείο και τον χώρο που συνδέεται με την τιμή του Αποστόλου Βαρνάβα.
Εντάσσουμε την Ασίνου για ένα από τα ισχυρότερα σύνολα τοιχογραφιών στην Κύπρο.

Εντάσσουμε την Παναγία του Άρακα ως μία από τις σημαντικότερες εκκλησίες της βυζαντινής Κύπρου.

Εντάσσουμε ξεχωριστή διαδρομή στις δέκα τοιχογραφημένες εκκλησίες, έναν από τους καλύτερους τρόπους να δει κανείς την εξέλιξη της βυζαντινής και μεταβυζαντινής ζωγραφικής στο νησί.

Επισκεφθήκαμε το συγκρότημα στον Καλοπαναγιώτη, όπου η αρχιτεκτονική και οι τοιχογραφίες επιτρέπουν τη σύγκριση πολλών καλλιτεχνικών και ιστορικών στρωμάτων.

Εντάσσουμε την εκκλησία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα κυπριακού ορεινού ναού που προστατεύεται από μεγάλη δίρριχτη ξύλινη στέγη.

Εντάσσουμε τον Άγιο Λάζαρο ως ένα από τα σημαντικότερα αστικά χριστιανικά μνημεία της Κύπρου και ως κρίκο ανάμεσα στη βιβλική παράδοση, το Βυζάντιο και τη σύγχρονη Λάρνακα.

Τρεις ναοί, τοιχογραφίες και αφηγήσεις μαρτύρων συνδέουν την κυπριακή μονή με την Αντιόχεια και τη Λέσβο.
Ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά κεφάλαια: τσιμεντένιος τοίχος, στρατιωτική εγκατάσταση, μισάνοιχτη πύλη και δύο μοναχές σε μονή δίπλα στη γραμμή διαίρεσης.

Η πέτρινη μονή στους λόφους ανατολικά της Βάβλας είναι γνωστή για το αγίασμα και τις τοιχογραφίες του ζωγράφου Φιλάρετου.

Θυμόμαστε τις λίθινες επιγραφές, τη στοά, την ήσυχη αυλή και το αγίασμα ακριβώς κάτω από τον ναό.

Μια μικρή πέτρινη εκκλησία και μια λαξευμένη επιγραφή συνοδεύουν την ιστορία του αγίου ιατρού και μάρτυρα.

Ο μνημειακός πύργος, τα οικόσημα, το υδραγωγείο και ο ναός αφηγούνται την ιστορία των ιπποτών, του κρασιού και της παραγωγής ζάχαρης.

Το μικρό κτίριο διατηρεί τοιχογραφίες της περιόδου των Λουζινιανών, οικόσημα και απεικονίσεις του βασιλιά Ιανού και της Καρλόττας των Βουρβόνων.

Εντάσσουμε το Μπέλλαπαϊς για να παρουσιάσουμε όχι μόνο φρούρια αλλά και τη μοναστηριακή γοτθική αρχιτεκτονική της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο.
Εντάσσουμε το μουσείο για να συνδέσουμε την ιστορία του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, των Λουζινιανών, της Βενετίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε έναν αστικό χώρο.

Εντάσσουμε το σημαντικότερο γοτθικό μνημείο της Αμμοχώστου, ώστε να συνδέσουμε την Κύπρο με την αρχιτεκτονική της μεσαιωνικής Γαλλίας και την ιστορία του βασιλείου των Λουζινιανών.

Εντάσσουμε το κτίριο ως σπάνιο παράδειγμα μνημείου που διατηρεί ταυτόχρονα φραγκικά, οθωμανικά και σύγχρονα στρώματα.

Φωτογραφίσαμε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς ενετικούς παρατηρητικούς πύργους της Κύπρου και τα τρία οικόσημα πάνω από την είσοδό του.

Μία από τις κύριες εισόδους της παλιάς Λευκωσίας περνά μέσα από τα ενετικά τείχη του 16ου αιώνα.

Γάτες, φίδια και καμπάνα συνθέτουν έναν από τους γνωστότερους κυπριακούς θρύλους στη δική μας αφήγηση.

Η πέτρινη εκκλησία συνοδεύεται από σύντομη αφήγηση για τον Άγιο Νικόλαο και την εξέλιξη της μορφής του Άγιου Βασίλη στη δυτική παράδοση.

Το «μαύρο βουνό», ένας κόκκινος λόφος, οι πυρκαγιές και μια αποκατεστημένη εικόνα είναι οι κύριες λεπτομέρειες αυτού του κεφαλαίου.

Εντάσσουμε τα γεφύρια Τζελεφού, Ελιάς και Ρουδιά ως τρόπο να δούμε την ιστορία του εμπορίου μέσα στο τοπίο και όχι σε ένα μουσείο.
Εντάσσουμε ολόκληρο τον δακτύλιο των τειχών, ώστε η Πύλη Αμμοχώστου να μην παραμένει μια όμορφη απομονωμένη πρόσοψη χωρίς στρατιωτικό πλαίσιο.

Εντάσσουμε την Αμμόχωστο ως το δεύτερο μεγάλο κέντρο ενετικών οχυρώσεων στο νησί.

Οι στοές και η ανοιχτόχρωμη πέτρα της μονής συνδέονται στις σημειώσεις μας με την παράδοση της Αγίας Ελένης και τα λείψανα που φυλάσσονται εδώ.

Η ιστορία της αναζήτησης με GPS έγινε μέρος της αφήγησής μας για τη μονή στην πλαγιά και τη θαυματουργή εικόνα της.

Η οικία του δραγομάνου διατηρεί έπιπλα, υφάσματα, σκεύη και την ατμόσφαιρα της αστικής ζωής του 18ου αιώνα.

Εντάσσουμε τις Καμάρες ως παράδειγμα ότι η ιστορία μιας αυτοκρατορίας φαίνεται όχι μόνο σε παλάτια και ναούς αλλά και στην ύδρευση μιας πόλης.

Εντάσσουμε το Μεγάλο Χάνι για να παρουσιάσουμε την εμπορική και οδική υποδομή μιας οθωμανικής πόλης.
Εντάσσουμε το Ομεριέ ως χώρο όπου η μεσαιωνική χριστιανική αρχιτεκτονική απέκτησε νέα ζωή στην οθωμανική πόλη.

Εντάσσουμε το Χαλά Σουλτάν Τεκκέ ώστε η θρησκευτική ιστορία της Κύπρου να μην περιορίζεται μόνο στα ορθόδοξα μνημεία.

Επισκεφθήκαμε τη μονή κοντά στην άκρη της χερσονήσου της Καρπασίας και διακρίνουμε το μεσαιωνικό παρεκκλήσι, τον ναό του 19ου αιώνα, την προσκυνηματική παράδοση και τη σύγχρονη αποκατάσταση.

Αργαλειοί, ντέφια, ενδυμασίες, κεντήματα και εσωτερικοί χώροι παρουσιάζουν την καθημερινή ζωή του 19ου και 20ού αιώνα.

Μετατρέψαμε έναν περίπατο στην παλιά Λευκωσία σε οικογενειακό παιχνίδι, αναζητώντας χρονολογίες κατασκευής μέσα στα μεταλλικά σχέδια πάνω από τις πόρτες.

Εντάσσουμε τον αχυρώνα ως συγκεκριμένο αγροτικό μνημείο της ένοπλης φάσης του αντιαποικιακού αγώνα.

Εντάσσουμε τον παλιό σταθμό ώστε η βρετανική περίοδος να φαίνεται όχι μόνο μέσα από την πολιτική αλλά και μέσα από τις καθημερινές μετακινήσεις στο νησί.

Εντάσσουμε το μουσείο ως αφετηρία για συζήτηση σχετικά με την ηγεσία της ΕΟΚΑ και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται εκ των υστέρων η εικόνα ενός ιστορικού ηγέτη.

Εντάσσουμε το μουσείο ως κύριο σημείο γνωριμίας με τον αντιαποικιακό αγώνα των Ελληνοκυπρίων κατά της βρετανικής κυριαρχίας.

Εντάσσουμε τον χώρο κοντά στον Μαχαιρά, ώστε μία ορεινή διαδρομή να συνδέει τη μοναστηριακή ιστορία με τον 20ό αιώνα.
Εντάσσουμε το σωφρονιστικό συγκρότημα ως έναν από τους ισχυρότερους τόπους μνήμης του αντιαποικιακού αγώνα.

Η γυναικεία μονή στον λόφο δείχνει ότι η μοναστηριακή ιστορία της Κύπρου συνεχίστηκε και στον 20ό αιώνα.

Εντάσσουμε τη Δερύνεια ως οικογενειακό σταθμό όπου μπορεί κανείς να συζητήσει με προσοχή τον εκτοπισμό, την κλειστή περιοχή των Βαρωσίων και τη μνήμη μιας χαμένης πόλης.

Εντάσσουμε μια πεζή διαδρομή ώστε η διαίρεση του νησιού να φαίνεται όχι μόνο πάνω σε έναν χάρτη.

Εντάσσουμε το μνημειακό συγκρότημα για συζήτηση σχετικά με τις συγκρούσεις μετά την ανεξαρτησία και τα γεγονότα του 1974.

Εντάσσουμε το μουσείο ως ιδανικό τελευταίο σταθμό, όπου ολόκληρη η ιστορία της πρωτεύουσας συγκεντρώνεται ξανά σε μία συνεχή γραμμή.

Εντάσσουμε αυτό το περιφερειακό μουσείο ώστε η ιστορία της ανατολικής Κύπρου να μη χάνεται ανάμεσα στη Λευκωσία και την Πάφο.