12ος αιώνας
Η Μονή του Αγίου Νεοφύτου αναπτύχθηκε τον 12ο αιώνα γύρω από το σπήλαιο του Κύπριου ερημίτη και συγγραφέα Νεοφύτου. Σε νεαρή ηλικία έφυγε κρυφά για μοναστήρι, έμαθε να διαβάζει και να γράφει και, μετά από προσκύνημα στην Ιερουσαλήμ, εγκαταστάθηκε στα βουνά κοντά στην Πάφο.
Ο Νεόφυτος λάξευσε στον βράχο ένα κελί και έναν μικρό ναό. Με τον καιρό δημιουργήθηκαν κοντά κελιά για τους μαθητές του. Οι παλαιότερες τοιχογραφίες βρίσκονται στην Εγκλείστρα, το σπηλαιώδες σύνολο όπου ο άγιος έζησε, προσευχήθηκε και εργάστηκε.
Η κύρια μοναστηριακή εκκλησία χρονολογείται στον 16ο αιώνα και διατηρεί τοιχογραφίες της ίδιας εποχής. Στον ναό φυλάσσονται αργυρή λάρνακα και λείψανα του Αγίου Νεοφύτου. Έτσι, το ίδιο συγκρότημα ενώνει το σπήλαιο του ερημίτη, τη μεσαιωνική ζωγραφική και τη ζωντανή μοναστηριακή ζωή.
